Sözel Mantık
Sözel Mantık
Sözel mantık soruları, verilen sözel ipuçlarından kesin ya da olası sonuçlar çıkarmayı gerektirir. Sıralama sorularında kişiler/nesneler arasındaki "önce-sonra", "daha uzun-daha kısa" gibi karşılaştırmalı ifadeler bir sıra üzerinde konumlandırılır; genellikle en kesin bilgiden (örneğin "en uzun A'dır") başlanıp diğer ipuçları eklenerek sıra tamamlanır. Akrabalık ve ilişki sorularında bir soy ağacı ya da basit bir şema çizmek hataları azaltır. "Bazı X'ler Y'dir" ve "Hiçbir X, Y değildir" gibi tümel/tikel önermelerde dikkatli olunmalıdır: "Bazı öğrenciler çalışkandır" önermesinden "bazı öğrenciler çalışkan değildir" sonucu çıkarılamaz, çünkü ifade tüm öğrencileri kapsamamaktadır. Bu tür sorularda en güvenli yöntem, her ipucunu bir tabloya ya da şemaya işleyip olası tüm ihtimalleri elemektir; akılda tutmaya çalışmak hata riskini artırır.
Çözümlü Örnek
Ayşe, Burak, Cem ve Deniz bir yarışta sırasıyla 1., 2., 3. ve 4. olmuştur (aynı sırada iki kişi yoktur). Şu bilgiler verilmiştir: Burak, Cem'den önce bitirmiştir. Deniz birinci değildir. Ayşe, Burak'tan hemen sonra bitirmiştir. Deniz, Cem'den sonra bitirmiştir.
Buna göre yarışı kim birinci tamamlamıştır?
- Deniz birinci değildir (verilen bilgi); bu yüzden birinci Ayşe, Burak ya da Cem olmalıdır.
- "Ayşe, Burak'tan hemen sonra bitirmiştir" bilgisi, Ayşe'nin birinci OLAMAYACAĞI anlamına gelir, çünkü Ayşe'den önce Burak bitirmiş olmalıdır.
- Geriye Burak ya da Cem kalır. Ama "Burak, Cem'den önce bitirmiştir" bilgisi, Cem'in birinci olamayacağını gösterir (Burak ondan önce bitirdiğine göre Cem en erken ikinci olabilir).
- Geriye tek seçenek olarak Burak kalır; sıralama denenirse: 1. Burak, 2. Ayşe (Burak'tan hemen sonra), 3. Cem, 4. Deniz (Cem'den sonra) -- tüm koşullar sağlanır.
- Yarışı Burak birinci tamamlamıştır.