(I) Saatçi, bahçesine kondurmak üzere basit bir güneş saati tasarladı. (II) Düz bir taş plakanın ortasına dik bir gnomon yerleştirdi. (III) Gnomonun gölgesinin saatlere göre düştüğü noktaları işaretledi. (IV) İşaretler tamamlanınca saat, gün boyunca doğru zamanı gösterir hâle geldi. (V) Güneş enerjisiyle çalışan panellerin verimi son yıllarda oldukça artmıştır.
Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

Sepet örücülüğünde kullanılan dallar, kesildikten hemen sonra değil, birkaç ay kurutulup sonra yeniden ıslatılarak işlenir. Taze dal örülürken kolay bükülür; ancak kuruduğunda çeker ve örgü gevşer. Kurutulup ıslatılan dal ise son biçimini aldıktan sonra bir daha çekmez. Bu yüzden usta örücüler, bahar başında kestikleri dalları yaz boyunca gölgede bekletir. Sabır burada bir erdem değil, ürünün dağılmaması için bir zorunluluktur.

Bu parçadan aşağıdakilerin hangisi söylenemez?

Gezegen bilimcileri, Güneş Sistemi'ndeki buzlu uydularda sıvı su bulunup bulunmadığını uzun süredir araştırıyor. Bazı uyduların buzla kaplı yüzeylerinin altında, gel-git kuvvetlerinin yarattığı ısınma sayesinde okyanuslar barındırdığı düşünülüyor. Bu okyanuslardaki suyun kimyasal bileşimi, yeryüzündeki denizlerden oldukça farklı olabilir. Bilim insanları, bu farklılığın uydularda yaşamın ortaya çıkıp çıkamayacağını anlamada önemli bir ipucu olduğunu belirtiyor. Şimdilik gönderilen uzay araçları yalnızca yüzeyden veri toplayabildiği için buzun altındaki okyanuslara doğrudan ulaşmak mümkün olmuyor.

Bu parçaya göre aşağıdakilerden hangisi buzlu uydulardaki olası okyanuslarla ilgili söylenemez?

Kent ağaçlarının gölge yapmaktan öte işlevleri vardır. Yaz öğlelerinde asfaltın sıcaklığı kırk dereceyi aşarken ağaçlı sokaklarda bu değer birkaç derece daha düşük ölçülür. Yapraklar, trafikten kaynaklanan tozun bir bölümünü tutarak yağmurla toprağa indirir. Kökler ise sağanak sırasında suyu emerek kanalizasyonun yükünü hafifletir. Ancak yaşlı ağaçların bakımı ihmal edildiğinde fırtınalarda devrilme riski artar; bu yüzden ağaçlandırma kadar düzenli budama ve gözlem de gerekir.

Bu parçadan kent ağaçlarıyla ilgili aşağıdakilerin hangisi söylenemez?

Göller kışın yüzeyden donar; bu, suyun sıra dışı bir özelliğinden kaynaklanır. Çoğu madde soğudukça yoğunlaşırken su, dört derecenin altına inince tersine genleşmeye başlar. Böylece en soğuk su yüzeye çıkar, donar ve altındaki suyu dış soğuktan yalıtan bir kapak oluşturur. Bu kapak olmasaydı göller dipten yüzeye kadar donar ve içindeki canlıların çoğu kışı atlatamazdı. Küçük bir fiziksel ayrıntı, koca bir ekosistemin varlığını belirliyor.

Bu parçadan aşağıdakilerin hangisine ulaşılamaz?

Amatör bir gökbilimci, kendi bahçesine kurduğu küçük teleskopla aylarca gökyüzünü izledi. Başlangıçta yalnızca Ay'ın yüzeyindeki kraterleri seçebiliyordu. ---- Bu ilerleme onu daha güçlü bir mercek edinmeye yöneltti. Sonunda komşu bir gezegenin halkasını fark edebilecek netliğe ulaştı.
Bu parçada boş bırakılan yere düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

(I) Çizilen çizgileri makasla dikkatlice keser. (II) Kalıbı kumaşın üzerine tebeşirle çizer. (III) Terzi, dikeceği elbise için önce kumaşı düz bir masaya serer. (IV) Kesilen parçaları dikiş makinesinde birleştirir. (V) Son olarak elbiseyi ütüleyip son hâlini verir.
Bu parçada anlam akışına göre numaralanmış cümlelerden hangileri birbiriyle yer değiştirmelidir?

Şehrin kıyısındaki küçük kağıt fabrikası, atık kağıtları yeniden hammaddeye dönüştürerek üretim yapar. Fabrika müdürüne göre işin en zor kısmı, kağıtları toplamak değil hangi kağıdın yeniden kullanılabilir olduğuna karar vermektir. Yağlı ya da boyalı kağıtlar, geri dönüşüm sürecine zarar verdiği için ayrı bir bölümde elenir. Müdüre göre «her kağıt ikinci bir hayat hak etmez; bazıları yalnızca bir kez okunmak için var olur». Fabrikada çalışan işçiler, önce kağıtları elle ayırır, ardından makineler devreye girer. Elle ayırma aşaması yavaş olsa da makinelerin hata oranını belirgin biçimde azaltır. Fabrika, yıllık ürettiği kağıdın büyük bölümünü okullara ve yerel yayınevlerine satmaktadır. Son yıllarda geri dönüştürülen kağıt talebi arttıkça fabrika ikinci bir tesis açmayı planlamaktadır. Müdür, bu büyümenin işçi sayısını da artıracağını, ancak elle ayırma aşamasının tamamen otomatikleştirilmeyeceğini belirtir. Çünkü ona göre makineler renk ve doku farkını insan gözü kadar hızlı ayırt edemez. Fabrikanın su tüketimi, geleneksel kağıt üretimine kıyasla oldukça düşüktür. Bu durum, fabrikayı bölgedeki çevre örgütlerinin de takdirini kazanmasını sağlamıştır. Müdür, en büyük hedefinin üretim miktarını artırmak değil, elenen kağıt oranını azaltmak olduğunu söyler.

Bu parçada altı çizili «her kağıt ikinci bir hayat hak etmez; bazıları yalnızca bir kez okunmak için var olur» sözüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

Adanın fenerini elli yıl boyunca aynı aile işletti. Fener bekçisi, her gece yanan lambanın yanında bir de defter tutar; hangi geminin ne zaman geçtiğini, rüzgârın yönünü, dalgaların yüksekliğini yazardı. Bu defterler o zamanlar yalnızca bekçinin kendi düzeni için tutuluyordu. Fener otomatik sisteme geçince defterler bir sandıkta unutuldu. Yıllar sonra bir araştırmacı sandığı açtığında elinde, o kıyının yarım yüzyıllık kesintisiz iklim kaydı vardı. Kimsenin bilim yapmak için tutmadığı notlar, bilimin en çok aradığı şeye dönüşmüştü.

Bu parçadan aşağıdakilerin hangisine ulaşılabilir?